2026, Stop de Nederlandse Woestijn vorming.
De basis voor plantengroei in het wild en voor de landbouw en veeteelt bestaat uit essentiële elementen: aarde (die mineralen, organisch materiaal, water en lucht levert), licht en voedingsstoffen. Al deze elementen werken samen, maar de aarde zelf fungeert als het primaire medium waarin wortels zich kunnen verankeren en deze vitale hulpbronnen kunnen opnemen voor een gezonde groei en stabiliteit. Op gezonde levende aarde kunnen bijen floreren en een gezond ecologisch milieu vestigen. Als de basis voor levende plantengroei verdwijnt, ontstaat er een woestijn. Dat gebeurde er in Nederland. De woestijn vorming is niet een stikstof probleem, maar een probleem van onnadenkende mensen.
De levende bodem die wortels verankert, levert water, lucht (voor wortelademhaling) en voedingsstoffen. Gezonde grond bevat mineralen, organische stof (humus), water en luchtbellen. Licht is essentieel voor fotosynthese, het proces waarmee planten energie produceren. Verschillende planten hebben verschillende hoeveelheden licht nodig (volle zon, gedeeltelijke schaduw, enz.). Water is cruciaal voor het transport van voedingsstoffen en het behoud van de plantstructuur; het wordt door de wortels uit de grond opgenomen. Planten nemen koolstofdioxide uit de lucht op voor fotosynthese en hebben zuurstof nodig voor wortelademhaling. Mineralen en organische verbindingen uit de grond (of toegevoegd via meststoffen) zijn nodig als bouwstenen en voor energie.
De bodemsamenstelling, een mengsel van zand, slib, klei en organisch materiaal, beïnvloedt de drainage en beluchting, die essentieel zijn voor de gezondheid van de wortels. Wortels verankeren de plant, nemen water en voedingsstoffen op en helpen bodemdeeltjes te binden, waardoor erosie wordt voorkomen. In essentie is een gezonde bodem de basis, die de fysieke en nutritionele ondersteuning biedt, terwijl licht, water en lucht de essentiële input vormen voor fotosynthese en ademhaling, waardoor het hele plantensysteem kan gedijen.
In de afgelopen 40 jaar hebben grote stukken land in Nederland door afgraving voor natuurcompensatie het vermogen verloren om planten te laten groeien. Daarnaast spelen bodemerosie (door wind en water dat de vruchtbare bovenlaag wegspoelt), bodemverdichting (door zware machines), vervuiling (door chemicaliën en afval), verzilting (door slechte irrigatie) en verlies van organische stof (door woestijn vorming). Deze factoren onttrekken voedingsstoffen, vernietigen de structuur en beschadigen micro-organismen, waardoor de bodem onvruchtbaar wordt en geen water meer kan vasthouden of wortels effectief kan ondersteunen.
Veel hectares aan vruchtbare bovengrond zijn in de afgelopen 40 jaar verloren gegaan. Hoofdzakelijk door de afgraving voor natuurcompensatie. Na de afgraving vindt verdichting, verlies van bodemstructuur, afbraak van voedingsstoffen en bodem verzouting plaats. Door de afgravingen werd het habitat van de wilde bijen en dergelijke vernietigd. Dit zijn zeer reële en soms ernstige problemen die onder het tapijt geveegd worden omdat de politiek niet weet wat er gebeurt.
De gevolgen van bodemerosie gaan verder dan het verlies van vruchtbare grond. Het heeft geleid tot toegenomen vervuiling en sedimentatie in beken en rivieren, waardoor deze waterwegen verstopt raken en de visstand en andere diersoorten afnemen. Door de woestijn vorming is ook de water kwaliteit verminderd. Bovendien kunnen aangetaste gronden vaak minder water vasthouden, wat overstromingen kan verergeren. Normaal landgebruik en beheer door landbouw en veeteelt kan de bodemerosie en bodem afbraak voorkomen en het verlies van waardevolle grond door woestijnvorming tegengaan.
De gezondheid van de bodem is een primaire zorg voor boeren en de Nederlandse gemeenschap, wier bestaansmiddelen afhankelijk zijn van goed beheerde landbouw die begint met de grond onder onze voeten. Hoewel het behoud van een gezonde bodem veel uitdagingen met zich meebrengt, zijn er ook oplossingen en een toegewijde groep boeren die zich inzet voor innovatie en het behoud van de kwetsbare bodemlaag waaruit biodiversiteit ontspringt.
De Nederland Opnieuw wil de ontginning van alle afgegraven natuurcompensatie naar levende natuur. Dat kan door het overschot aan mest en planten afval te composteren en te gebruiken om de grond weer levend te maken. Door de compostering komt bodemleven tot oorsprong.